|
Aleksandretta obrożna
Najbardziej
znanym i najczęściej hodowanym gatunkiem z rodzaju
Pisittacula jest aleksandretta obrożna. Do tego rodzaju
należy 15 gatunków papug ( wg J.Feliks -
"Papousci" - Praha 1979). Są to ptaki
średniej wielkości, o długości ( wraz z ogonem)
rzadko przekraczającej 50 cm. Do najpotężniej
zbudowanych należą aleksandretta większa i
aleksandretta chińska,a delikatną budowę mają
aleksandretty śliwogłowe. Występują w południowo
wschodniej Azji i na niektórych wyspach Oceanu
Indyjskiego, oraz - podgatunki aleksandretty obrożnej w
- Afryce. 
W moim regionie - Polsce
południowo - wschodniej, hodowane i rozmnażane są:
aleksandretty większe, aleksandretty śliwogłowe,
aleksandretty chińskie i aleksandretty różowopierśne
( nie znam przypadków rozmnożeń innych gatunków
aleksandrett w Polsce, jeżeli ktoś rozmnożył, to
proszę o informację). Ale najpopularniejszym,
najczęściej rozmnażanym gatunkiem z rodzaju Psittacula
jest aleksandretta obrożna.
Życie
w naturze.
Naturalny
obszar występowania aleksandretty obrożnej, należy do
największych wśród papug. Rozciąga się od Chin,
poprzez Birmę, Indie, Pakistan do afrykańskiej Etiopii,
Kenii i Ugandy. Introdukowano je nie tylko w inne rejony
Afryki i Azji, ale także w Europie (Niemcy, Wielka
Brytania, Holandia) i Ameryce Północnej. Ten ogromny
areał występowania doprowadził do wytworzenia
podgatunków geograficznych, różniących się
wielkością i szczegółami ubarwienia. Podgatunki
afrykańskie są drobniejsze i mają ciemny dziób.
Podgatunki azjatyckie, mimo, że większe i
kolorystycznie piękniejsze, nie mają tak wysmukłej i
eleganckiej postawy, jak afrykańskie. Zamieszkują skraj
dżungli, skąd często zalatują na pola uprawne.
Żywią się nasionami, owocami, warzywami, kwiatami i
ich nektarem. W okresie gniazdowania,żyją w parach,a
pozostałą część roku w grupach po 10-20 osobników.
Większe stada tych papug, możemy obserwować, tylko
podczas żerowania na polach uprawnych.
Hodowla
a)
pomieszczenia
Aleksandretty
obrożne można udanie rozmnażać nawet w niewielkich
klatkach o długości 100cm. W tym wypadku budkę
lęgową, zawieszamy na zewnątrz klatki, aby nie
zabierać ptakom niepotrzebnie miejsca.
Natomiast
idealnym miejscem do ich hodowli, są woliery
wewnętrzne, lub zewnętrzne, ale posiadające schron z
możliwością dogrzania w okresie mrozów. Ptaki te są
podatne na odmrożenia i w związku z tym, utratę
palców u nóg.
Można je hodować również w wolierach zewnętrznych,
bez ogrzewania. Taki system hodowli obserwowałem na
Słowacji u Tibora Ficeriego. Hodowca, każdą,
zbudowaną solidnie, metalową wolierę, zakończył
murowaną przybudówką, o wymiarach 1m x 1m. Mieści
się w niej wyłącznie budka lęgowa, na dachu, której
ptaki spędzają noce. Pomieszczenie jest zamykane na noc
solidnymi drewnianymi drzwiczkami. Dzięki temu
pomysłowemu rozwiązaniu,ptaki nie odmrażają sobie
palców nóg,a spłoszone nie mogą rozbić się o
ściany z uwagi na niewielkie pomieszczenie. Ten system
hodowli zdaje egzamin, nie zaobserwowałem żadnych
ptaków bez palców, natomiast widziałem liczne odchowy,
różnych gatunków aleksandrett.
b)
żywienie
Stosujemy
jako podstawę, mieszankę różnorodnych nasion, w
stanie suchym, ale nie zapominamy o nasionach
skiełkowanych, szczególnie przed lęgami i podczas
odchowu młodych. W mieszance, nie może zabraknąć
prosa, kanaru, słonecznika, owsa, pszenicy, oraz
odrobiny nasion lnu i konopi. Można dodać też inne
nasiona jak: kukurydza, sorgo, czy rzepak. Aleksandretty,
jak i inne papugi, przepadają za nasionami w fazie
dojrzałości mlecznej i woskowej, podawanych w kłosach,
lub kolbach ( kukurydza). Jeżeli posiadamy wolierę
zewnętrzną z ziemnym podłożem, to możemy wysiać tam
mieszankę prosa z owsem. Będzie to doskonałe
uzupełnienie diety, a jednocześnie zapewni ptakom
zajęcie.
Owoce i warzywa stanowią istotne uzupełnienie diety.
Aleksandretty pobierają praktycznie każdy rodzaj
podawanych im owoców i warzyw, dlatego hodowca może
się wykazać inwencją. Uważać należy na miejsce
zbioru. Podawanie ptakom owoców jarzębiny, rosnącej
obok ruchliwej szosy, na pewno nie przyczyni się do ich
zdrowia i długiego życia. Podawanie tzw.
"nowalijek", czy innych upraw szklarniowych,
może doprowadzić do zatruć ptaków. Z jabłek
najlepsze są te, z "robakami", bo piękne, ze
lśniącą skórką, są przepełnione chemią, może to
doprowadzić do zatrucia ptaków. Podobnymi zasadami
należy się kierować, podczas podawania ptakom gałęzi
drzew. Aleksandretty z upodobaniem obgryzają je z kory,
a także zjadają pączki, kwiaty, nawet liście.
Najczęściej podaje się gałęzie: wierzby, lipy,
brzozy, a z ogrodowych - jabłoni. Pokarmem lubianym
przez aleksandretty, są różnego rodzaj orzechy.
Podczas ich skarmiania należy zwrócić uwagę, czy pod
łupiną nie ma pleśni. Aleksandretty z upodobaniem
pogryzają też sucharki i wysuszone na
"kość" bułki, a niektóre nawet cukier w
kostkach ( nie należy z nim przesadzać).
Podczas
karmienia młodych podajemy mieszankę jajeczną, lub
biały ser. Niektóre pary nie pobierają tego rodzaju
pokarmu, mimo tego odchowy są udane i zdrowe.
Uzupełnieniem,
ale bardzo istotnym, są preparaty zawierające sole
mineralne i witaminy. W związku z jeszcze ubogim rynkiem
specjalistycznych preparatów dla papug, możemy podawać
preparaty stosowane w hodowli kur i gołębi. Ja podaję
witaminowy preparat dla "zarodowych stad kur
niosek" ( przed zakupem należy sprawdzić, czy w
składzie preparatu nie ma antybiotyków), oraz preparaty
mineralne dla gołębi np. "Taubenstein", czy
"Pickstein".
Gdy
jeszcze zapewnimy ptakom ciągły dostęp do piaski
rzecznego, skorup jaj, muszel mątwy i cegiełek
wapiennych, to możemy przez wiele lat, cieszyć się
zdrowymi ptakami dającymi liczne odchowy.
c) rozmnażanie
 Głównym
problemem, przed jakim stają hodowcy chcący rozmnażać
aleksandretty obrożne, jest zdobycie ptaków przeciwnych
płci. Samczyka nabyć jest stosunkowo łatwo, gdyż
jest "rozpoznawalny" ( posiada obrożę na
szyi), natomiast samiczki, często, po dwóch latach
okazują się następnym samczykiem.Gdy uda nam
rozwiązać pierwszy problem, stajemy przed następnym -
dobranie pary. Samice wszystkich gatunków aleksandrett
są bardzo agresywne, w przypływie złości potrafią
nawet zabić samca. Dlatego łącząc parę, należy
zachować dużą ostrożność. Dojrzałe, doświadczone
samce aleksandrett, zbliżają się do samicy bardzo
ostrożnie, wyraźnie "dygając'', dają w ten
sposób samicy znak o swoich seksualnych zamiarach.
Jednak gotowe są w każdej chwili do ucieczki. Nawet
karmiąc samicę, samiec przezornie, trzyma się od niej
dosyć daleko. Podczas "parzenia" samiec też
dużą uwagę poświęca dziobowi samicy.
Gdy
uda nam się przejść te dwie fazy, to możemy
oczekiwać udanych odchowów. Zawieszamy dosyć dużą
budkę, wykonaną z mocnych desek, lub dziuplę z pnia
naturalnego, o wymiarach: otwór wejściowy około 7cm,
podstawa 25 cm x 25 cm, wysokość 50 cm, lub więcej.
Lęgi w pomieszczeniach ogrzewanych, odbywają się
podczas naszej zimy, jest to termin naturalny dla tych
papug. W wolierach nie ogrzewanych, musimy poczekać z
rozpoczęciem lęgów do wiosny i znacznego ocieplenia.
Samica
składa przeważnie 4 jaja i wysiaduje je sama, przez ok.
24 dni. Młode po wylęgu, przebywają w gnieździe ok.
1,5 miesiąca, a po opuszczeniu budki muszą być
karmione przez rodziców, co najmniej 3 tygodnie.
Istnieje
możliwość prowadzenia lęgów aleksandrett obrożnych
systemem stadnym. Sam nigdy, naocznie, nie miałem
możliwość obserwacji tak prowadzonej hodowli, ale
spotkałem się z opisem tego systemu w literaturze
zagranicznej. Moje stadko, liczące 8 osobników,
przebywające zimą w malutkiej, pokojowej wolierce ( 2 x
1 x 1), składające się z osobników w wieku od 1 roku
do 4 lat, nie wykazuje w stosunku do siebie żadnych
przejawów agresji. Stanowi to pewien dowód, że taki
rodzaj prowadzenia lęgów jest możliwy.
d)
odmiany barwne
Najczęściej spotykane są aleksandretty obrożne w 4
kolorach: zielone (ubarwienie naturalne), niebieskie,
żółte (lutino) i białe (albinosy). Genetycznie forma
zielona dominuje nad pozostałymi odmianami barwnymi.
Krzyżując aleksandrettę zieloną homozygotyczną, z
ptakiem innej odmiany barwnej, otrzymujemy potomstwo w
kolorze zielonym. Trochę inny system dziedziczenia barw
występuje w przypadku dziedziczenia cech sprzężonych
z płcią, a tak właśnie dziedziczą barwę formy
lutino i albinotyczne. Krzyżując np. samca lutino z
samicą zieloną, otrzymamy heterozygotyczne samce
zielone i homozygotyczne samice żółte. Różne,
przykładowe warianty krzyżowań przedstawiam poniżej:
d) odmiany barwne
1. Z x
Z =100% Z
2. Z x
n =
100% Z/n
3. Z x
Z/n = 50%
Z
=50% Z/n
4. Z/n x
Z/n =50%Z/n
=25%Z
=25% n
5. n x
Z/n =50% Z/n
=50% n
6. n x
n =100% n
7. 1,0 L x
0,1 L =100%
8. 1,0 L x 0,1 Z
=50% Z/L
=50%
0,1L
9. 1,0 Z x
0,1 L =50%1,0
Z/L
=50% 0,1 Z
10. 1,0 Z/L x 0,1
L = 25% 1,0 L
=25%
1,0 Z/L
=25%
0,1 L
=
25% 0,1 Z
11. 1,0 Z/L x 0,1Z
=25%1,0 Z
=25% 1,0Z/L
=25% 0,1 L
=25%0,1
Z
 Legenda:
1,0 - samiec
0,1 - samica
L - ptak homozygotyczny żółty (lutino)
Z - ptak homozygotyczny zielony
n - ptak homozygotyczny recesywny
niebieski
Z/n - ptak heterozygotyczny
zielony przekazujący potomstwu barwę niebieską
Z/L - ptak zielony przekazujący
potomstwu barwę żółtą
Jerzy Ćwik
|
