Spośród kilku żyjących na świecie gatunków przepiórek do najbardziej znanych należy przepiórka japońska (Coturnix japonica) i przepiórka chińska (Coturnix chinensis). Ta ostatnia jest zaliczana do najmniejszych przedstawicieli rzędu kuraków. Dorosłe osobniki osiągają długość ciała ok. 13 cm. Jest ona hodowana przez miłośników ptaków egzotycznych na całym świecie i nie tylko z powodu swojej filigranowej wielkości, lecz również ciekawej biologii i ciekawego usposobienia. W Polsce jest ona nadal gatunkiem rzadkim, chociaż coraz częściej spotykanym w sprzedaży. Dlatego chciałbym Czytelnikom - hodowcom przybliżyć sylwetkę tego pięknego i interesującego ptaka oraz podzielić się własnymi doświadczeniami w jego hodowli.

Wygląd zewnętrzny i mutacje barwne

Standardowe ubarwienie przepiórki chińskiej, która zamieszkuje tereny: południowych Chin, Sri Lanki, Nowej Gwinei, Indii i Australii, głównie utrzymane jest w tonacji kolorów czarnego, szarego i brązowego z niewielkim dodatkiem białego u samców. Wyraźny dymorfizm płciowy sprawia, że samiec jest brązowo - szary, tylko boki ciała i wole są stalowo niebieskie. Podgardle jest białe z czarną ramką. Samica jest brązowo - szara z widocznymi ciemnymi prążkami, bez białych plam na gardle, czym zasadniczo różni się od samca. Do najbardziej znanej mutacji barwnej przepiórki chińskiej, a która zdecydowanie odbiega od wzorca żyjącego w naturze jest mutacja srebrna. Osobniki obojga płci mają barwy srebrzysto - szare. Samce tylko posiadają wspomniane białe plamy "krawaciki". W tym przypadku szaleństwo zmienności jest ogromne. Szeki w różnych miejscach swojego upierzenia mają kontrastujące pola, głównie białe. Niekiedy trafiają się egzemplarze tak pstre, że trudno odróżnić samca od samicy. I ostatnia u mnie hodowana mutacja, a którą uważam za bardzo atrakcyjną, to mutant cynamonowy. Przepiórki mają kolor delikatniej kawy z mlekiem. Przepiękne są pisklęta tej mutacji, których prążki na ciele są pomarańczowo - brązowe. Z tych trzech mutacji najbardziej silna wydaje się być srebrna. 

Warunki hodowlane

Najodpowiedniejszym miejscem do hodowli jest woliera pokojowa. Ptaki czują się w niej dobrze i zagospodarowują jej dolną część. mają dużo miejsca do poruszania się, a co najważniejsze łatwo rozmnażają się. W wolierze mogą być trzymane razem z innymi gatunkami ptaków. Ja hodowałem swoje przepiórki wraz z nimfami, papużkami falistymi, zeberkami, ryżowacami i synogarlicami zwyczajnymi. Dobrym miejscem dla przepiórek chińskich jest również witryna, z przednią częścią przeszkloną, gdzie mogą przebywać z ziębami ozdobnymi. W klatkach chowają się też dobrze. Preferowane są klatki niskie, o dużej podstawie, gdzie ptaki mogą dużo biegać i nie są narażone na rozbicie. Spłoszone przepiórki zrywają się pionowo do góry. Dosyć istotną sprawą jest urządzenie podłogi w pomieszczeniu hodowlanym. Nie może być ona pusta. Osobiście stosuję skrzynki wyłożone darnią i gałęziami drzew iglastych. Iglaki nie są tak często niszczone przez papugi i mogą stanowić dodatkową ozdobę woliery. Głównie wokół takich skrzynek przebywają przepiórki. Tam w razie niebezpieczeństwa szukają schronienia i chętnie zakładają swoje gniazda. 

Żywienie

Podstawowym pokarmem w żywieniu przepiórek chińskich jest proso, które powinno stanowić ok. 70 % mieszanki. Dalej kanar i owsik. Ulubionym przysmakiem jest mak. Ptaki bardzo chętnie jedzą gotowany ryż mieszany z kaszą kukurydzianą, gotowane jajo kurze, skiełkowaną pszenicę i tartą marchew. Jeżeli chodzi o zielonki to przede wszystkim rdest ptasi - koniecznie podcięty i mniszek lekarski. Codziennie musi być podawana świeża woda. Mieszankę mineralną wraz z skorupkami od jaj można sypać bezpośrednio na podłogę do pisaku, skąd przepiórki chętnie je wybierają.

U przepiórek chińskich hodowanych w warunkach domowych może pojawić się nieprzyjemny nawyk. Jest nim wyskubywanie piór. To zjawisko częściej pojawia się u samic. Powody mogą być różne: zła karma, brak materiału na gniazdo, mała klatka. Leczenie tej patologii jest trudne, ale możliwe. Można próbować odwracać uwagę przepiórek, przez wkładanie gałęzi z liśćmi, lub na jakiś czas oddzielić przepiórki. W mojej hodowli była samiczka, bardzo dobra matka, niestety miała ten nawyk. Skuteczną metodą okazało się delikatne spiłowanie górnej części dzioba.

Rozmnażanie

Przepiórki chińskie to ptaki monogamiczne. Czyli jeden samczyk łączy się z jedną samiczką, w przeciwieństwie do przepiórek japońskich, gdzie jeden samiec przypada na kilka samic. Aby próbować rozmnażać przepiórki chińskie należy tylko i wyłącznie trzymać je parami. 

Ptaki te najchętniej gniazdują w wolierze. Mój pierwszy naturalny odchów uzyskałem w wolierze o wymiarach: 120x115x20 cm (dł., szer., wys.). W wolierze były jeszcze dwie pary nimf i zeberek. Samiczka obrała za miejsce do gniazdowania kąt woliery, pod gałęziami świerka. Do dołku z piaskiem, skąpo wysłanego sianem codziennie składała oliwkowo - brązowe jajo. I w tym miejscu ważna sugestia, która warunkuje szczęśliwy wylęg młodych. Z moich obserwacji wynika, że przepiórka chińska w jednym lęgu może złożyć nawet ponad 30 jaj! Nie ma możliwości, aby kura była w stanie wysiedzieć taką ilość. Ja rozwiązałem ten problem numerując jaja ciemnym flamastrem. Zawsze starałem się, aby w gnieździe było około 10 - 12 jaj, tych ostatnich. W momencie kiedy widziałem, że samica rozpoczyna wysiadywanie jaj zabierałem samca. Jest to druga bardzo ważna rzecz. Uważam, że trudno jest wyprowadzić lęg w obecności samca. Napastowana przez koguta kura, który ciągle chce kryć, porzuca lęg i zaczyna składać nowe jaja w innym miejscu. Po zakończonej inkubacji możemy spróbować przywrócić samiczce samczyka. Jednak należy obserwować, czy nie atakuje piskląt. Po 16 dniach wylegają się młode przepiórki. Mają wielkość ok. 3 cm i żółte ubarwienie w ciemne prążki. Już po kilku godzinach życia podążają za matką i próbują samodzielnie jeść. Młode przepiórki żywimy karmą miękką, składającą się z ugotowanych na twardo jaj kurzych, dwóch łyżeczek stołowych kaszy kukurydzianej, łyżeczkę od herbaty maku i suszonej pokrzywy. Wszystko razem mieszamy i podajemy w postaci sypkich grudek. Raz na 3-4 dni do karmy miękkiej dodajemy trzy krople witaminy A+D3. Z wiekiem przepiórcząt ograniczamy karmę miękką, powoli przechodząc na karmę dla ptaków dorosłych. Przez pierwsze trzy dni życia podajemy kawę zbożową - łyżeczkę od herbaty na szklankę wody. Wodę stosujemy przegotowaną i wlewamy ją do płaskich naczyń ze słoikiem w środku. Jest to ważne, aby uniknąć zamoczenia piskląt. Młode ogrzewają się ciepłem ciała matki. Prawidłowo żywiona młodzież w wieku ok. 4 tyg. jest już niemal całkowicie wybarwiona. Można już rozpoznać płeć. Po ok. 5-6 tyg. należy przepiórczeta rozdzielić wg płci, przez co ptaki będą spokojniejsze, a samice zabezpieczymy przed zbyt wczesnym składaniem jaj. 

Rozmnażanie w małych klatkach również jest możliwe. Znam przypadek gdzie przepiórki wyprowadziły lęg ( 9 szt.) w klatce o wym. 70x40x25 cm (dł.,szer.,wys.). Można także wylegać przepiórki chińskie w inkubatorach. Świeżo wyklute młode karmi się jak przy odchowie naturalnym, trzeba je tylko ogrzewać promiennikami. Przy takiej metodzie odchowu musimy być świadomi, że ptaki uzyskane w ten sposób mają obniżony poziom instynktu macierzyńskiego. Poza tym hodowca pozbawia się pięknego i niezapomnianego widoku, jakim jest stadko maleńkich przepiórek prowadzonych przez matkę.

Robert P. Sobecki

 Artykuł został też opublikowany w nr 5/1999 (czerwiec) i 6/1999 (lipiec) miesięcznika "Fauna&Flora".